مشکل حرکت های امر به معروف و نهی از منکر، نداشتن برنامه و طرح متناسب با شرایط است

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مرکز خراسان رضوی، آیت الله سیداحمد علم الهدی، امروز در دیدار شرکت کنندگان «پویش ملی سفیران معروف» که صبح امروز در مشهد مقدس برگزار شد، با بیان اینکه مشکل امروز در حرکت های امر به معروف و نهی از منکر، نداشتن برنامه و طرح متناسب با شرایط است، افزود: مشکل اصلی این است که طرح نداریم. یک روز کشور در شرایط آرامی قرار دارد و همه امور در جای خود قرار گرفته و زندگی روزمره جریان دارد؛ در چنین شرایطی ممکن است یک نوع برنامه برای امر به معروف و نهی از منکر داشته باشیم. اما یک روز با شرایط جنگی، بحرانی و پرهیاهو مواجه هستیم و در چنین شرایطی نمی توان همان برنامه گذشته را اجرا کرد.

وی با اشاره به ضرورت پیش بینی شرایط در طراحی برنامه ها، ادامه داد: برای اقتضائات مختلف باید طرح ها و برنامه های مختلف داشته باشیم. اگر برنامه و طرح نداشته باشیم، شکست می خوریم.

استفاده از اقتضائات امروز برای تقویت امر به معروف

امام جمعه مشهد گفت: اکنون باید متوجه این موقعیت باشیم و طرح داشته باشیم؛ طرحی که واقعاً مؤثر باشد و کار ما را پیش ببرد. اقتضائات امروز جامعه ما به گونه ای است که چه بسا در بسیاری از موارد با سرعت، قدرت و امکانات بیشتری بتوانیم افراد را به معروف دعوت کنیم، در حالی که در شرایط غیرجنگی چنین امکانی وجود نداشت. اما از این شرایط و اقتدار استفاده نمی کنیم؛ زیرا طرح نداریم.

وی با اشاره به فرصت های ایجادشده برای فعالیت دینی در شرایط کنونی، تصریح کرد: امروز در جامعه ما فرصتی وجود دارد که پیش از این نداشتیم. تجمعات و حرکت های مردمی، گرایش های دینی را تقویت کرده و به آن قدرت داده است. امروز در دین گرایی از توان بالایی برخورداریم؛ زیرا دشمن، دین ما را هدف قرار داده و به آن حمله می کند و مردم برای دفاع از دین خود وارد میدان شده اند.

آیت الله علم الهدی ادامه داد: این موقعیت و این عظمت، در گذشته در دین گرایی وجود نداشت. اگر برای این شرایط طرح داشته باشیم، می توانیم از دین گرایی امروز در امر به معروف و نهی از منکر استفاده های بسیار بهتری داشته باشیم و این فریضه را جامع تر و کامل تر اجرا کنیم. اما متأسفانه به دلیل نداشتن طرح، در چنین موقعیت هایی دچار افراط و تفریط می شویم و آنچه بیش از همه به ما ضربه می زند، تفریط در این زمینه است.

حفظ دین با پرهیز از افراط و تفریط دنبال شود

وی با اشاره به برخی دیدگاه های متفاوت درباره نحوه مواجهه با بی دینی و بی حجابی، اظهار کرد: از یک طرف عده ای می گویند نمی توانیم بی دینی، بی حجابی، برهنگی، بی بندوباری، اباحی گری و لاابالی گری را تحمل کنیم و از طرف دیگر، عده ای می گویند برای حفظ انسجام و وحدت باید بی دینی را تحمل کنیم. این مسئله از هر چیزی بدتر است. تمام قیام و حرکت ما برای چیست؟ برای دین خداست. ما برای دین خدا قیام و حرکت کرده ایم و در میدان مبارزه با آمریکا قرار گرفته ایم؛ حال چگونه می توانیم برای حفظ حرکت خود با بی دینی کنار بیاییم؟

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی ادامه داد: با کسی که در قیام لله با ما هماهنگ است، اختلافی نداریم. اختلاف با کسی است که در قیام لله با ما هماهنگ نیست؛ بنابراین معنا ندارد بگوییم باید با چنین فردی وحدت و انسجام داشته باشیم و اگر از او جدا شویم، وحدت از بین می رود. ما باید روی هدف خود  محکم بایستیم. اگر عنصر بی دین در جامعه در بی دینی خود مقاومت دارد، تفاوت او با دشمن بی دینی که از خارج (آمریکا و اسرائیل) با ما می جنگد، در چیست؟ تفاوت تنها در داخل و خارج بودن است.

وی با اشاره به اینکه هدف نهایی دشمن، مقابله با دین است، تصریح کرد: اگر مردم ما یک روز از خواب بیدار شوند و به آمریکا اعلام کنند که اسلام را نمی خواهند و دیگر دین نمی خواهند، دشمن دیگر با مسائل هسته ای، تحریم ها و سایر موضوعات کاری نخواهد داشت و همه چیز را تمام شده تلقی خواهد کرد؛ بنابراین امروز در شرایطی قرار داریم که نقطه نهایی دشمن، جنگ با دین ماست.

آیت الله علم الهدی اظهار کرد: اگر هدف اصلی مبارزات ما حمایت از دین است، در همه عرصه ها باید این حمایت از دین را داشته باشیم؛ اما با طرح و برنامه. نباید بدون طرح و برنامه حرکتی انجام دهیم که در خط حفاظت از دین قرار دارد و سپس متوجه شویم که در زمین دشمن بازی کرده ایم.

وی با اشاره به شرایط خاص کنونی، تصریح کرد: در شرایط امروز، هر نوع تحصن و هر نوع حرکتی در مقابل دشمن یا در مقابل دولت و جریان های حکومتی کشور، ممکن است به نفع دشمن تمام شود. ممکن است جمعیتی با عنوان دفاع از حجاب، برای نمونه مقابل استانداری مشهد متحصن شوند و قیام و حرکت کنند، اما رسانه های بیگانه از آن تصویری ارائه دهند که گویی مردم ایران از فشار زندگی به تنگ آمده اند و علیه دولت قیام کرده اند. در چنین شرایطی، ممکن است فرد بخواهد برای دین خود قدم بردارد، اما به دلیل نداشتن طرح، در زمین دشمن بازی کند.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی ادامه داد: مشکل امروز همین است. تشکل ها و مجموعه هایی که در زمینه امر به معروف و نهی از منکر فعالیت می کنند، باید به این مسئله فکر کنند و یک طراحی کامل متناسب با شرایط امروز را دنبال کنند.

امر به معروف فریضه ای است که باید متناسب با شرایط اجرا شود

وی با تأکید بر اینکه امر به معروف و نهی از منکر ترک شدنی نیست، خاطرنشان کرد: نمی توان از این فریضه دست برداشت. اگر دیروز از آن دست برداشتیم، از خدا و از همه دین خود دست برداشته ایم. امر به معروف و نهی از منکر یک واجب الهی است.

آیت الله علم الهدی افزود: امر به معروف و نهی از منکر نیز یک واجب الهی است که باید متناسب با شرایط طراحی شود.

وی با تأکید بر ضرورت طراحی یک برنامه مؤثر برای شرایط روز، تصریح کرد: باید برای امر به معروف و نهی از منکر در شرایط امروز و متناسب با موقعیت ها و اقتضائات پیش آمده، طرح مؤثری تهیه کنیم و با آن پیش برویم و از فرصت های موجود نیز حداکثر استفاده را داشته باشیم.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی ادامه داد: این کار با نشستن، فکر کردن و فعالیت های معنوی و فکری امکان پذیر است و می توان طرح بسیار مناسبی برای امر به معروف انتخاب کرد. برای این کار احتیاجی به تحصن نداریم. تجمعات شبانه ای که برگزار می شود، می تواند محل فعالیت قرار گیرد و افراد فعال در امر به معروف و نهی از منکر می توانند در همین تجمعات حضور پیدا کنند و در خود تجمعات فعالیت کنند.

ارتباط صمیمانه، زمینه اثرگذاری بیشتر امر به معروف است

آیت الله علم الهدی با اشاره به ضرورت حضور فعال در میان مردم، اظهار کرد: این شیوه، ساده تر و بهتر است و علاوه بر آن، به نفع ما نیز خواهد بود. اگر در این عرصه مشکلات را مطرح کنیم و در حل مشکلات، یعنی در حل منکرات و نهی از منکرات، واقعاً بتوانیم قدم برداریم، اثرگذاری بیشتری خواهد داشت.

وی افزود: یکی از دوستان ما در یکی از تجمعات حاشیه شهر می گفت که حدود دو ماه قبل، از ابتدای جنگ تاکنون، در محله آنها 10 نفر که بی حجاب بودند، باحجاب شده اند. این افراد در همین تجمعات حضور پیدا کرده و به دلیل نحوه برخورد مناسب با آنها، تغییر رفتار داده اند. در بسیاری از موارد می توان با ایجاد صمیمیت و دوستی، زمینه اثرگذاری را فراهم کرد.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی با تأکید بر اهمیت شناخت افراد در فرآیند امر به معروف، خاطرنشان کرد: مسئله شناخت و سنجش افراد در مرحله اول، مسئله بسیار مهمی است. باید فردی را که قرار است درباره او کار شود، شناخت. از ابتدا باید طرف مقابل را سنجید و بررسی کرد که انگیزه او از بی حجابی چیست.

وی ادامه داد: باید مشخص شود آیا بی حجابی او صرفاً از روی بی بندوباری و تقاضای آزادی مطلق است، یا برخی گرایش های دیگر او را به این مسئله واداشته، یا اینکه اساساً چیزی نمی داند و از ابتدا عادت کرده که به صورت لاابالی رفتار کند. باید بررسی شود چه مقدار زمینه خداگرایی و دین گرایی در او وجود دارد. این مسائل باید ارزیابی شود و افراد شناخته شوند و پس از این شناخت و ارزیابی، فعالیت ها به صورت نقطه به نقطه دنبال شود.

تذکر بدون شناخت و تناسب، الزاماً اثرگذار نیست

آیت الله علم الهدی با بیان اینکه صرف تذکر درباره حجاب، همیشه مشکل را حل نمی کند، تصریح کرد: اینکه صرفاً به دلیل مشاهده یک زن بی حجاب در نزدیکی حرم امام رضا (ع)، یک تذکر فوری داده شود، لزوماً مشکل را حل نمی کند. تذکر فوری نیز می تواند در شکل های مختلف، آثار گوناگونی داشته باشد و باید دید آیا فرد، صلاحیت تذکر دادن به آن شخص را دارد یا خیر.

وی با اشاره به آیه شریفه «فَذَکِّرْ إِن نَّفَعَتِ الذّکْرَی»، افزود: خداوند می فرماید «فَذَکِّرْ إِن نَّفَعَتِ الذّکْرَی»؛ یعنی در صورتی که تذکر نفع داشته باشد، تذکر دهید. اگر تذکر نفعی ندارد، باید توجه داشت که ممکن است تذکر، اثر منفی نیز داشته باشد. در کنار تذکر می توان اقدامات دیگری انجام داد که آثار مثبت داشته باشد.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی با ارائه پیشنهادی به فعالان عرصه امر به معروف و نهی از منکر، اظهار کرد: پیشنهاد قطعی من این است که مجموعه هایی که دارای تشکیلات هستند، در تشکیلات خود یک جریان اندیشه ورزی خاص ایجاد کنند و نسبت به وضع موجود، مجموعه ای از طرح ها را تهیه کنند؛ با مشورت یکدیگر، هم فکری و استفاده از تجربه هایی که در امر به معروف دارند.

وی افزود: باید با این طرح ها همه باهم حرکت کنند؛ در تذکر دادن لسانی نیز گاهی یک شیوه می تواند بهترین اثر را داشته باشد و اگر همان شیوه در شرایط نامناسبی اجرا شود، ممکن است بدترین نتیجه را ایجاد کند.

وی با اشاره به تأثیر شیوه و نحوه تذکر در امر به معروف و نهی از منکر، اظهار کرد: اگر به یک زن بی حجاب بگویید «خانم، سرتان را بپوشانید» یا «خانم، حجاب داشته باشید»، ممکن است فردی مثبت باشد، سکوت کند و عبور کند؛ اما ممکن است فرد دیگری واکنش منفی نشان دهد و برخورد، اهانت یا دشنام کند؛ بنابراین باید توجه داشت که یک تذکر به تنهایی چه اثری خواهد داشت.

آیت الله علم الهدی ادامه داد:، اما اگر به جای یک نفر، 10 نفر در فاصله های معین از یکدیگر قرار بگیرند و هرکدام به شکل مناسب تذکر دهند، اثر متفاوت خواهد بود. برای نمونه، فردی که در مسیر حرم امام رضا (علیه السلام) حرکت می کند، ابتدا با یک تذکر مواجه می شود و در ادامه مسیر، نفر دوم نیز با همان مضمون، اما با منطق و شیوه ای مناسب به او تذکر می دهد و نفر سوم نیز همین کار را انجام می دهد.

وی افزود: این تذکر ها از یک نقطه آرام آغاز می شود و با رسیدن فرد به نفرات بعدی، شدت بیشتری پیدا می کند؛ به گونه ای که فرد در طول مسیر با تذکر های متعدد مواجه می شود. اگر 10 نفر در فاصله ای حدود 200 تا 500 متر به یک نفر تذکر دهند و همه از او بخواهند حجاب خود را رعایت کند، این شیوه می تواند نسبت به تذکر یک نفر، اثرگذاری بیشتری داشته باشد.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی تصریح کرد: اگر به جای 10 نفر، تنها یک نفر تذکر دهد، ممکن است اثر لازم را نداشته باشد؛ بنابراین برای همین تذکر نیز می توان طرح های مختلفی طراحی و اجرا کرد. اصل امر به معروف و نهی از منکر قابل ترک نیست، اما نحوه اجرای آن باید با توجه به شرایط و با طراحی مناسب دنبال شود.

تقویت احساس مسئولیت دینی در میان متدینین

آیت الله علم الهدی با درخواست از فعالان تشکل های امر به معروف و نهی از منکر برای تقویت جریان اندیشه ورزی، اظهار کرد: از عزیزان می خواهم در مجموعه های تشکیلاتی خود، در یک جریان اندیشه ورزی، فکر و بررسی کنند و طرح های مختلفی تهیه کنند. یک طرح نباید برای همه شرایط پاسخ گو باشد؛ بلکه باید مجموعه ای از طرح ها وجود داشته باشد تا در شرایط مختلف بتوان از آنها استفاده کرد.

وی افزود: امروز به دلیل دین گرایی مردم در شرایط جنگ، فرصت هایی در اختیار ما قرار گرفته که اینها سرمایه ای برای امر به معروف و نهی از منکر است. باید از این فرصت استفاده کنیم و جریان امر به معروف و نهی از منکر را به شکلی اجرا کنیم که از این ظرفیت دین گرایی مردم حداکثر استفاده صورت گیرد.

نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی با اشاره به یکی دیگر از مشکلات موجود در جامعه دینی، خاطرنشان کرد: مشکل دیگر این است که متأسفانه در میان متدینین، احساس مسئولیت نسبت به امر به معروف و نهی از منکر ضعیف است. درباره افرادی که اساساً دین داری آنها خیالی و تخیلی است، سخنی نداریم؛ اما در میان متدینین هدفمند نیز احساس امر به معروف و نهی از منکر ضعیف است و این از اشکالات جامعه دینی ماست.

وی ادامه داد: اگر این احساس در مردم تقویت شود، بسیار مؤثر خواهد بود. باید راه هایی پیدا کنیم که این احساس در متدینین ایجاد شود؛ به گونه ای که حتی فردی که خود حجاب دارد، احساس کند باید در برابر بی حجابی مسئولیت داشته باشد و در قبال آن بی تفاوت نباشد.

آیت الله علم الهدی در پایان خاطرنشان کرد: راه تولید این احساس و طراحی برای ایجاد این احساس و انگیزه در متدینین، خود مسئله ای قابل توجه است و از مسائلی است که عزیزان باید در جریان های اندیشه ورزی خود مورد توجه قرار دهند. خداوند متعال به همه شما عزیزان توفیق دهد تا با موفقیت هرچه بیشتر در عرصه های مختلف زندگی بتوانید مجری کامل فرامین الهی باشید و محبت خدا را در قیام لله محقق کنید.